NAlibrary

Back in business...

2011-04-14T15:03:00.001+02:00

Beste volgers, ik ben een nieuw blog begonnen: NIODbibliotheek. Hoop jullie ook daar weer te zien!

Warm afscheid van het Nationaal Archief

2010-09-08T15:13:00.001+02:00

Ik werk alweer een week bij het NIOD, maar wil toch nog even aandacht schenken aan het warme, gezellige afscheid dat ik op het Nationaal Archief gehad heb. Dank aan iedere collega die er bij (betrokken) was, het was echt mooi!

De regen stortte de morgen van donderdag 26 augustus uit de lucht. Zelf hield ik het tijdens het afscheid gelukkig droog ;-). Ter opluistering van de afscheidsborrel was er een boekenmarkt van dubbele boeken en een een 'tentoonstelling' van door mij en collega's aangedragen opmerkelijke boeken uit de collectie. De tentoonstelling had bij sommige collega's inderdaad het gewenste effect: "huh, hebben we dat in de bibliotheek?". Met dank aan collega's A. en F. speelden op de achtergrond grappige bibliotheekfilmpjes van Sesamstraat/Cookiemonster en mister Bean.

Collega's P. en J. hielden lieve en grappige toespraken waarin J. o.a. onze 'triomf' (en de 'strategiebesprekingen' daar aan vooraf) aanhaalde toen het MT akkoord ging met de retro-invoer van de inmiddels ontoereikende kaartcatalogus van de bibliotheek. Vanaf toen was het héle bibliotheekbezit zichtbaar in onze online catalogus; een enorme vooruitgang voor onze medewerkers en bezoekers.

Terugkijken
Terugkijkend heeft de acht jaar bij het Nationaal Archief voor mij vooral in het teken gestaan van het meer bekendheid geven, zowel intern als extern, aan de rijke bibliotheekcollectie van het Nationaal Archief. De komst van de huidige online bibliotheekcatalogus (van OCLC) in 2008 was voor de externe bekendheid heel belangrijk. Door te catalogiseren in het Gemeenschappelijk Geautomatiseerd Catalogiseersysteem (GGC) werd de bibliotheekcollectie (en daarmee ook het 'merk' Nationaal Archief) zichtbaar in de veel geraadpleegde catalogi Picarta en Worldcat. Het aantal bibliotheekaanvragen door bezoekers is het afgelopen jaar omhoog geschoten. Ook de 23-archiefdingen cursus bood voor de bibliotheek nieuwe mogelijkheden de collectie naar buiten te brengen.

Er is voor de externe bekendheid echter nog een hoop te doen. Zoals ik bij mijn nieuwe collega's ook hoor: voor de archieven ga je naar het Nationaal Archief en voor de boeken naar de Koninklijke Bibliotheek, niet wetende dat het NA ook een grote bibliotheekcollectie heeft die heel goed aansluit bij het archiefmateriaal. Een oplossing om dit beeld bij te stellen is een zichtbare bibliotheekcollectie op de studiezaal. Helaas ben ik daar niet meer aan toegekomen maar het lijkt me een leuk project voor de nieuwe bibliothecaris.

Intern heb ik met mijn naaste collega's K. en M. veel opgeruimd, achterstanden weggewerkt, een aanvraagsysteem en ontsluiting aangebracht die aansloten bij de wensen van de medewerkers (bijv. aanvragen via 'reeds zelf geleend', een bewijsexemplaren-trefwoord, inhoudsopgaven en links naar de archiefcollectie bij titelbeschrijvingen), aanwinstenlijsten verzorgd, boekenmarkten gehouden, werk gemaakt van de collectie oude drukken etc. Als bibliotheekteam hebben we met weinig fte's toch veel kunnen doen (inderdaad lang niet alles, maar toch...) en dat geeft me veel voldoening. Dank K. en M. daarvoor.

Collega's, van jullie en de werksfeer heb ik erg genoten. Naast de kennisuitwisselingen enzo was het ook gewoon erg gezellig, bijvoorbeeld aan de dagelijkse lunchtafel in al zijn verschillende samenstellingen! Leuk ook was het langzaamaan leren kennen van de prachtige archiefcollectie, zo belangrijk voor het aanschafbeleid van de bibliotheek. Dat gebeurde in de bibliotheekselectiecommissie, tijdens maandagochtendpresentaties, op uitjes en borrels, bij de lunch, praatjes op de gang en op de kamer en tips via de mail.

Recent kreeg ik nog een tip waar ik over had willen bloggen, nl. het archief van de Staatscommissie voor de Internationale Ruiling van Voorwerpen van Wetenschap en Kunst (1852-1861). Deze commissie hield zich bezig met het verzamelen en distribueren van boekwerken aan bibliotheken en archiefinstellingen. Eén van de leden van de commissie was de toenmalige rijksarchivaris Bakhuizen van den Brink. Leuk zo'n kruisbestuiving van domeinen.

Maar goed, ik dwaal af....

Verwennerij
Om nog even door te gaan over 26 augustus... Na de toespraken ben ik ongelofelijk verwend met lieve woorden, bloemen, boeken, bonnen, snoep en andere kadootjes! Wat heerlijk en wat veel. Allemaal heel erg bedankt! Tijdens de bubbels en bitterballen ontstond spontaan het idee nog wat te gaan eten. Nadat we eerst in rap tempo de overblijfselen van de boekenmarkt hebben opgeruimd, hebben we met z'n zessen de avond afgesloten bij 'Onz', een aan te raden restaurantje in de Theresienstraat.

Terug in Amsterdam, fietsend over de Haarlemmerstraat, begon het weer heel zachtjes te regenen. Ik voelde me heel blij.....

Aanwinsten augustus 2010

2010-08-26T09:03:00.000+02:00

Op de voorlopig laatste aanwinstenlijst van de Nationaal Archief bibliotheek vind je relatief veel overzeese geschiedenis. De ontbrekende TANAP-delen zijn eindelijk binnen (dankzij plezierig contact met Leiden) en collega L. bracht een kopie van een in Nederland niet aanwezig Indiaas rapport over archieven over de Oost aanwezig in het Nationaal Archief.

De middeleeuwen zijn ook redelijk vertegenwoordigd dit keer, met de herziene editie van 'Graven van Holland' en het liber alumnorum Wim Blockmans dat gaat over de Nederlanden van 1250-1650; collega Yvonne Bos heeft daar ook een bijdrage aan geleverd.

Ook ben ik nog achter wat literatuur aangegaan waarvoor de auteurs gebruikt hebben gemaakt van de bronnen uit het Nationaal Archief. Aan te raden is 'De handelsreiziger van de Nederlandsche Cocaïne Fabriek' van Conny Braam. Interessant vanwege de beschrijving van de gruwelen van de Eerste Wereldoorlog en de actuele link met de voorgenomen sluiting van de pil-fabriek in Oss.

En als laatste wil ik nog de geactualiseerde versie van 'Soldaten overzee : aanwijzingen voor het doen van onderzoek naar officieren en personeel van het KNIL en het leger in West-Indië' noemen en het boek met verhalen van Nederlanders in vreemde krijgsdienst 'Soldaat voor een ander'.

Kortom, weer genoeg interessants om in ogenschouw te nemen!

Afscheid: van Nationaal Archief naar NIOD

2010-08-04T10:34:00.001+02:00

Ik ga het Nationaal Archief verlaten. In september begin ik bij het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) als vakreferent/informatiespecialist. Al had ik bij het Nationaal Archief bij wijze van spreken tot mijn pensioen willen blijven werken, werken in je woonplaats bij zo'n mooi onderzoeksinstituut als het NIOD met weer nieuwe dingen om aan te werken was een kans die ik niet kon laten liggen.

Ja, en wat moet er dan allemaal gebeuren voor je weggaat? Ik stort me nu op de 'losse eindjes' zodat mijn opvolger niet met onduidelijke dingen te maken krijgt en tegelijkertijd gaat het gewone werk ook gewoon door. Druk dus...

Wat zijn die losse eindjes? Het oplossen van nijpende onvolkomenheden in de catalogus bijvoorbeeld (het niet altijd kunnen aanvragen van artikelen en losse tijdschriftbanden) Check, de artikelen kunnen weer worden aangevraagd. Verwerken van grotere schenkingen, zoals de collectie Financiën (check) en de bibliotheek van de Archiefschool (volgende week). Maar ook het laten inlezen van de lenergevens uit ABS-Archeion naar het bibliotheeksysteem zodat bezoekers zich niet apart voor bibliotheekgebruik hoeven in te schrijven, wil ik goed hebben voor ik wegga. En wat gebeurt er met dit blog en NAlibrary op Twitter? Draag ik die over, is het iets van mij persoonlijk?

Of ik op korte termijn opgevolgd zal worden is nog niet duidelijk. Men is druk bezig iemand te vinden, wat lastig is omdat het Nationaal Archief als agentschap van het ministerie van OCW in principe een vacaturestop heeft.

Ik kan mijn functie echter aan iedere bibliothecaris/historicus aanraden! De bibliotheekcollectie van het Nationaal Archief is inhoudelijk rijk, je ontdekt er iedere week iets nieuws in, er zijn nog duizenden dingen mee te doen die je ook zelf kunt/moet initiëren, op de nieuwe site van het Nationaal Archief komt de bibliotheek straks beter in beeld, de collega's (ook in den lande) zijn leuk, de archiefcollectie is prachtig. Kortom....

Aanwinsten juli 2010

2010-08-04T08:52:00.000+02:00

Er lag al zes jaar (...) een pluk geschenken te wachten die ik in juli eindelijk heb verwerkt. In 2004 werd de bibliotheek van het ministerie van Financiën namelijk opgeheven en wij mochten daar de krenten uit de pap komen pikken. Omdat ik in die tijd bijna met zwangerschapsverlof ging, was er niet veel tijd om heel nauwkeurig alles na te gaan maar er is toch veel leuks onze kant op gekomen (dankzij mijn collega K.). Zoek maar eens in onze bibliotheekcatalogus op de zoekterm collectie Financiën. Vandaar op de aanwinstenlijst van juli 2010 veel ouder materiaal over o.a. Nederlands-Indië en het muntwezen.

Op de aanwinstenlijst ook actueler moois. Mijn favoriet: Sailing for the East, over de perkamenten zeekaarten van de VOC. Daarnaast o.a. een boek over de emigratie naar de Verenigde Staten in relatie tot het geloof van de emigranten en een boek over de besluitvorming rond de wetten voor oorlogsslachtoffers.

Voor het volledige overzicht, vind je hier de aanwinstenlijst van juli.

'Erfgoedbibliotheek' is niet Vlaams

2010-08-03T17:14:00.000+02:00

Vóór de FARO bijeenkomst 'Erfgoedbibliothecaris gezocht! Over competenties voor het beheren van erfgoedcollecties in bibliotheken' had ik er nog nooit van gehoord, van 'erfgoedbibliotheek'. Eerlijk gezegd dacht ik dat het een typisch Vlaamse term was... Maar wat blijkt, de term bleef terugkomen in bijna alle bijeenkomsten die ik afgelopen juni bezocht.

Ging het in Brussel nog om bibliotheken met oude drukken of ander bijzonder materiaal zoals handschriften, kaarten en atlassen (dus verschuiving van 'bijzondere collecties' naar 'erfgoedcollecties'), bij de DEN- en VGI-studiemiddag 'e-lezen en e-boeken in de erfgoedsector' werd de erfgoedbibliotheek afgezet tegen de digitale bibliotheek; bibliotheken worden boekenmuseum dankzij de e-reader, zoiets.

Bij de conferentie over de toekomst van de gespecialiseerde wetenschappelijke bibliotheek georganiseerd door NCB Naturalis werd er gediscusseerd over drie vragen: 1. Hebben wetenschappers nog een bibliothecaris nodig? 2. Hebben papieren erfgoedcollecties nog toekomst? 3. Is er nog toekomst voor een all round wetenschappelijke erfgoedbibliotheek? Op zich al heel prikkelende vragen waar ik nu niet op in ga, maar weer 'erfgoedbibliotheek'; nu meer in de betekenis van gespecialiseerde bibliotheek.

Ik weet het niet met die term, maar het is wel interessant om te zien hoe terminologie verandert. Een beetje te vergelijken met hoe een paar jaar geleden archieven, museum-objecten en gebouwen plotseling allemaal 'cultureel erfgoed' genoemd werden.

Aanwinsten juni

2010-07-06T08:23:00.000+02:00

Zoals aangekondigd deze maand veel boeken over de Tweede Wereldoorlog op de aanwinstenlijst. De boeken gaan o.a. over Nederlandse artsen in WOII, de sportbeoefening in WOII, verraadster Adriana Valkenburg, verzetsheld Pim Boellaard en over hoe wij ons de Tweede Wereldoorlog herinneren.

Ook over overzeese geschiedenis is veel binnengekomen: over troostmeisjes in Indonesië, het boek van Griselda Molemans over Afrikaanse KNIL-soldaten, en een overzicht van verscheepte contractarbeiders uit China (Macao, Hongkong) naar Suriname 1858-1869. Verder hebben we nu binnen het Nationaal Archief online toegang tot de digitale editie van het tijdschrift Itinerario.

De archivarissen onder ons kunnen over zichzelf lezen in het tiende SAP-jaarboek dat gaat over competenties en andere (on)deugden van de archivaris.

Nog iets anders: ik draaide gister de aanvraag-statistieken voor het eerste half jaar van 2010 uit. Wat bleek, de medewerkers van het Nationaal Archief plaatsten stabiel hetzelfde aantal aanvragen als in 2009 (NB het zgn. 'inkijk'-gebruik van medewerkers wordt niet gemeten), maar de bezoekers vroegen bijna driehonderd publicaties meer aan dan vorig jaar! Van 360 aanvragen naar 650, bijna een verdubbeling. De bezoekers hebben de Nationaal Archief bibliotheek blijkbaar gevonden. Ben ik heel blij mee!

Archieven in literatuur: Saramago's Alle namen

2010-06-21T09:02:00.000+02:00

En helemaal achterin zit, apart en in zijn eentje, zoals het hoort, de archivaris, die in de dagelijkse omgang chef wordt genoemd.

Afgelopen vrijdag overleed de Portugese auteur José Saramago. Zijn boek 'Alle namen' speelt zich af op het zgn. Algemeen Archief van de Burgerlijke Stand. Op LibraryThing vind je de omslagen en reviews van lezers.

Kort gezegd gaat het boek over de, in eerste instantie, brave ambtenaar José van het Algemeen Archief. José verzamelt krantenknipsels over beroemde mensen. Hij woont in een huisje dat tegen het archief aangeplakt is en ook een deur naar het archief bevat. 's Nachts verschaf hij zich stiekem toegang tot het archief om zijn verzameling aan te vullen met de officiële gegevens uit de kaartenbakken. Op een nacht heeft hij per ongeluk de geboorte-akte van een onbekende vrouw meegenomen. José wil een reconstructie van het leven van deze vrouw maken. Hierbij overtreedt hij de regels en doet zich stoerder voor dan je van hem gewend bent.

De beschrijving van het archief is prachtig. Een hiërarchische personele bezetting en een doolhof van kaartenbakken om letterlijk in te verdwalen. Sinds een freelance onderzoeker uitgedroogd en verzwakt tussen de bakken is teruggevonden (hij had in zijn wanhoop enorme hoeveeelheden papier gegeten), mogen alleen ambtenaren het kaartenbakken-labyrint nog in. Let wel, hierbij is het gebruik van de draad van Ariadne voortaan verplicht.

Kortom, misschien een leuke titel om kado te doen aan bijvoorbeeld een collega die met pensioen gaat ;-). Mocht je iets anders van Saramago willen lezen: 'Stad der blinden' vond ik erg indrukwekkend (maar gaat niet over archieven...).

Bibliotheken en Twitter: must of hype?

2010-06-10T16:40:00.001+02:00

Dinsdagavond was ik in Rotterdam voor een bijeenkomst over bibliotheken en Twitter. Leuk om eens de mens achter de Twitteraccounts die je volgt te zien!

Wilma van den Brink, fervent twitteraar, o.a. als JeBibliotheek, bracht leuke cijfers. Bijvoorbeeld dat in Nederland 114 bibiotheken twitteren, waarvan 75% minder dan 30 tweets per maand stuurt. Gemiddeld heeft een bibliotheek 150 followers maar tegelijkertijd heeft 50% van de twitterende bibliotheken minder dan 80 followers. Dat komt door een aantal bibliotheken met veel volgers, zoals de bibliotheek van het Vredespaleis (1449 volgers) en DOK Delft (1033 volgers).

Wat ik het interessantste aan Wilma's presentatie vond, was haar uiteenzetting over hoe het doel waarvoor je Twitter inzet, je strategie en tijdsinvestering bepaalt. Twitter je uit marketing-oogpunt (naamsbekendheid, klantenkring opbouwen, attendering, meer traffic naar je website) dan is je strategie dat je veel tweets stuurt, voor veel followers zorgt (groepen vinden en volgen) en dat je in veel lijstjes komt. De tijdsinvestering hoeft niet zo groot te zijn.
Twitter je met als doel klantenbinding (doelgroep leren kennen, input voor diensten/produkten, verzamelen van meningen over je organisatie), dan kost het meer tijd. Je volgt veel mensen en volgt followers terug, je stelt vragen en je maakt het persoonlijk door te laten zien dat er een mens achter de instellingstwitter zit (bijvoorbeeld door je naam op te nemen bij de bio-gegevens rechsboven). Een goed voorbeeld hiervan is Museum Boerhaave.
Wil je via Twitter je netwerk en kennis opbouwen/uitbreiden, twitter dan onder een persoonlijk account, stel vragen, twitter met collega's, leg lijsten aan.

Het doel en strategie van NAlibrary blijken dus te liggen bij marketing en een beetje klantenbinding en netwerk. Toch leuk om beredeneerd te hebben waarom je twittert ;-) en vervolgens na te denken of je misschien andere doelen wilt nastreven.

De tweede lezing was van Judith Pietersma die voor de Openbare Bibliotheek Rotterdam twittert onder de naam bieb010. Haar presentatie op de papieren flip-over was bijna hilarisch. Bieb010's doel was marketing en klantenbinding. Judith zoekt actief naar Rotterdammers en gaf leuke voorbeelden over haar volgers en hoe ze die benadert.

Daarna hadden we nog kort contact met Michael Porter in Amerika, alias Libraryman. Hij schat dat ongeveer 5-10% van de Amerikaanse bibliotheken twittert; tot nu toe heeft hij er 700 getraceerd. Als voorbeeld van een bibliotheek die Twitter goed inzet, noemde hij de Columbus Library.

Wil je nog meer lezen over twitterende bibliotheken, lees dan het artikel dat Alice de Jong van de Vredespaleisbibliotheek ruim een jaar geleden schreef op Informatie Professional.

En ja, must of hype? Onder de deelnemers was het antwoord vrij duidelijk. We zijn de hype allang voorbij. Op de terugweg in de trein veel sterke Twitter-verhalen met @wbk500 en @Immek :-)

Aanwinsten mei

2010-06-07T09:18:00.000+02:00

In mei verschijnen veel boeken over de Tweede Wereldoorlog. Een deel daarvan staat op de aanwinstenlijst van mei, de rest zul je volgende maand op de aanwinstenlijst aantreffen.

Bij het Nationaal Archief komen in mei ook altijd meer bezoekers dan normaal voor het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR). Het CABR is een verzameling van archieven van verschillende archiefvormers die werkzaam waren op het terrein van de bijzondere rechtspleging in de jaren 1944-1952, dat wil zeggen het onderzoek naar zogenoemde 'foute Nederlanders'. Over dit archief is in de Nationaal Archief reeks de derde druk van het boek 'Bijzonder gewoon' verschenen.

Verder vind je op de aanwinstenlijsteen de nieuwe biografie over Willem van Oranje, een bundel met portretten van de tien Nederlandse eurocommissarissen tijdens de periode 1958-2010 en een boek over de omgang van de Nederlandse defensieorganisatie met chemisch wapens. En natuurlijk boeken over overzeese geschiedenis, o.a. een bundel voor Leonard Blussé, archiefwetenschap en conservering.

We zijn voorzichtig begonnen met het onsluiten van artikelen in de vakbladen die geschreven zijn door medewerkers van het Nationaal Archief of die over het Nationaal Archief gaan. In het tijdschrift Od bijvoorbeeld schrijft een collega over het e-depot van het Nationaal Archief en in het laatste Archievenblad staat een artikel over onderzoek in de conserveringswereld.

Ethanol in de bibliotheek

2010-05-31T14:44:00.001+02:00

Vanochtend hebben mijn collega en ik op het restauratie-atelier van het Nationaal Archief een kleine cursus verantwoord-verwijderen-van-etiketten-op-oude-drukken gekregen. Dat was hard nodig. We hebben onze oude drukken namelijk inmiddels mooi bij elkaar staan, inclusief zuurvrije stroken met het plaatsnummer ('vlaggetjes'), maar wat ons nog een doorn in het oog is, zijn de banden waar nog de etiketten op zitten die onze voorgangers gewoon met een strook zelfklevend plastic op de rug plakten.

Op de foto zie je zowel banden met vlaggetjes als met etiketten op de rug. Die etiketten gewoon met hand verwijderen, levert schade aan de band op. Vooral bij leren banden loop je het risico de goud-opdruk of gewoon het leer mee te nemen. Perkamenten banden kunnen meer hebben, maar toch.

Daarom vanochtend met ethanol, wattenstokje en mesje aan de gang. Ethanol lost zonder schade de lijmstoffen op, met een wattenstokje breng je dat aan tegen/onder het plastic, en dan heel voorzichtig met het mesje... Een waar geduldig werkje, waarbij je vooral niet te snel mag gaan omdat je dan alsnog het leer van de band trekt.

Leuk om te leren! We hebben afgesproken om elke maand praktijkles te krijgen over conserverings- en restauratiekwesties. Aan de orde komen bijvoorbeeld: hoe herken je schimmel, hoe kun je zelf een gescheurde pagina repareren, wanneer kun je een boekrug zelf plakken en hoe doe je dat?

Aanwinsten april

2010-05-08T16:36:00.000+02:00

Deze maand bij het Nationaal Archief minder nieuwe boeken binnen gekregen dan normaal maar dankzij een aantal schenkingen is het toch weer een mooie aanwinstenlijst geworden. Van de zeventien boeken op de lijst hebben we er deze maand maar vier gekocht, de andere dertien waren een geschenk. Hoewel we altijd wel boeken ten geschenke krijgen, is deze verhouding wel erg uitzonderlijk. Dank aan o.a. de huis-opruimende-collega en een aardige mevrouw in het land.

Op de aanwinstenlijst vind je o.a. (weer) een boek over prins Bernhard (geschenk), over chef-staf van het Militair Gezag H.J. Kruls (geschenk), een boek met oorlogsfoto's van fotograaf en NSB-lid Willem Streefkerk (geschenk) en een themanummer van het tijdschrift 'De negentiende eeuw' over het Nationaal Historisch Museum (gekocht).

Mocht je aanschaftips hebben, schroom niet en laat het via dit blog of anderszins weten.

Landelijk Overleg Vakreferenten Geschiedenis

2010-04-22T16:01:00.001+02:00

Vorige week was er weer een vakreferentenoverleg, dit keer in Leeuwarden bij Tresoar. Leuk, mijn Nijmeegse collega heeft er ook al over geschreven. De studiezaal van Tresoar is pas erg mooi verbouwd. Naast de boeken is er ruimte voor tentoonstellingen (nu de foto-tentoonstelling over Gerard Reve, Woelrat en Tijgetje in hun Greonterper jaren) en filmvoorstellingen. We waren een paar jaar geleden ook al bij Tresoar maar toen nog niet de Buma-bibliotheek (Griekse en Latijnse Taal- en Letterkunde) en de Fuks-collectie met Hebreeuwse werken gezien, nu wel. Na de lunch een verhaal bij de portretten en stukken van winnaars van de Gysbert Japicxprijs. Mooi hoor!

De vergadering ging over de ontwikkelingen bij de instellingen, over open access, het delen van internetbronnen en het afstemmen van digitaliseringsprojecten. Ik heb bijvoorbeeld idee om het Plakkaatboek te digitaliseren, hoe kan ik makkelijk nagaan of iemand dit al niet gedaan heeft? Het zou toch mooi zijn als we konden afspreken dat we om te beginnen in GGC zouden aangeven dat een werk gedigitaliseerd wordt of is of dat er plannen toe zijn, net als dat bij het Metamaforze project ook gebeurde. Maarja, in het geval van bijvoorbeeld de UB Utrecht die veel oude drukken gedigitaliseerd heeft maar niet in GGC catalogiseert, was dit geen oplossing geweest. Ik schreef al eerder over een nationale bibliotheekcatalogus die hiervoor zou kunnen dienen.

Een aantal ontwikkelingen vielen me tijdens het overleg op. Bij de universteitsbibiotheken worden vakgebieden samengevoegd, het vak wordt generieker. Als vakreferenten met pensioen gaan worden ze meestal niet opgevolgd; hun werkzaamheden worden ondergebracht bij een andere vakreferent. Die andere vakreferent heeft niet persé verstand van het vakgebied dat hij onder zich krijgt. Dat leer je wel bij is het idee, al niet niet met hulp van de wetenschappelijke staf van de faculteit. Hoe zorgvuldig blijft de collectievorming en ontsluiting dan? Worden we straks alleen maar aanbieders? We moeten toch verrijken zodat gebruikers beter kunnen vinden?

Een tweede trend, hierboven al even aangestipt, is de (gewenste) grotere rol van de onderzoekers/docenten bij de collectievorming. Dit wordt wel het “Nijmeegse model” genoemd waarin de hoogleraar boekvoorstellen doet. Bij een aantal bibliotheken geschiedenis functioneert al jaren een bibliotheekcommissie met leden uit de faculteit of de vakreferent heeft sowieso goed contact met de wetenschappelijke staf. Bij andere geschiedenisbibliotheken is dat veel minder. De bibliotheek verwacht een inbreng vanuit de faculteit maar daar is ook maar beperkt tijd beschikbaar en men vindt het eigenlijk ook wel erg prettig dat het gewoon door de vakreferent gedaan wordt.

Verder faciliteren de UB's het onderzoek door zgn. collaboratories of virtuele kennis centra in te richten: digitale platforms voor onderzoekers. Interessant. En natuurlijk, alle instellingen zijn aan het reorganiseren waarbij de de universiteitsbibliotheken gaan naar één bibliotheekorganisatie i.p.v. een UB en faculteitsbibliotheken.

Volgende keer, in november, vergaderen we in Utrecht.

Aanwinsten maart

2010-04-12T08:52:00.000+02:00

In maart hebben we interessante titels aan onze collectie toegevoegd. Bijvoorbeeld de biografieën van prins Bernhard, Troelstra, Hans Teengs Gerritsen en Luns. Van Luns zijn ook de boeken uit zijn archief verwerkt. Deze boeken hebben als extra trefwoord 'collectie Luns' mee gekregen zodat ze altijd als zondanig herkenbaar zijn. Verder op de aanwinstenlijst boeken over o.a. Den Haag in de Tweede Wereldoorlog met foto's van Schimmelpenningh, bruggen in Nederland, de geheime archieven van het Vaticaan, web 2.0 toepassingen voor archieven, etc. Maar bekijk vooral de complete aanwinstenlijst van maart (7 pag.).

Leuk om nog te vermelden: van de 115 boeken die we tot nu toe in 2010 hebben verwerkt, is voor 42 boeken (37%) de collectie van het Nationaal Archief gebruikt. Deze zgn. bewijsexemplaren zijn in de bibliotheekcatalogus te vinden door op de term 'bewijsexemplaren' te zoeken.

Archiefbibliothecarissen-overleg

2010-04-08T14:49:00.000+02:00

Afgelopen dinsdag was er weer een archiefbibliothecarissen-overleg, dit keer bij Het Utrechts Archief in de Hamburgerstraat.

Mooie locatie die laagdrempelig is opgezet met tentoonstellingen voor geïnteresseerd publiek en een studiezaal waar kopiedocumenten over voorouders en woonomgeving te raadplegen zijn. Originele stukken raadpleegt men aan de Alexander Numankade. We kregen een rondleiding waarbij de lange geschiedenis van het gebouw vanaf de Middeleeuwen, van abdij tot rechtbank, aan het licht kwam. Tijdens de Tweede Wereldoorlog huisden de Duitse bezetters in het gebouw. De wapenopslag van het verzet in de kelder is door hen echter nooit ontdekt. Mooi verhaal.

Er zijn altijd wel een paar trends te bespeuren tijdens zo'n overleg. Deze keer waren dat komende verhuizingen/verbouwingen en daarmee gepaard gaande vernieuwde bibiotheekopstellingen in de studiezaal, geïntegreerde zoekfuncties op de sites van de archiefinstellingen waarbij tegelijkertijd door alle bestanden (dus ook de bibliotheek) van het archief gezocht wordt (vanuit één systeem als Maisflexis of via een zoekschil), en bij een aantal archieven is de zelfstandigheid in het geding en gaat men wellicht samen met andere gemeentelijke diensten.

Het thema was deze keer web 2.0. waarover ik iets mocht vertellen. Ik heb laten zien wat de Nationaal Archief bibliotheek heeft meegenomen uit de 23-archiefdingen (dit blog, Twitter, LibraryThing, RSS/Netvibes, Archief (en Bibliotheek) 2.0). Er ontstond een levendige discussie/uitwisseling. Heel plezierig en nuttig!

Volgende keer (locatie nog onbekend, misschien Haarlem) gaan we het hebben over het zgn. 'klein materiaal' ook wel 'klein drukwerk' of 'gedrukte stukken' geheten. Hierbij moet je denken aan publicaties die niet volgens de regels te titelbeschrijven zijn maar wel in de bibliotheek bewaard worden. Ik ben benieuwd. In de Nationaal Archief bibliotheek hebben we dat soort materiaal namelijk niet omdat dat in de archiefcollectie bewaard wordt. Overigens is na afloop op het terras al weer een volgend onderwerp bedacht: een gesprek met een IDM-docent en/of student over wat men tegenwoordig leert op de opleiding en hoe en waarom dat wel/niet aansluit bij onze dagelijkse praktijk. Wat vinden jullie daarvan?

Publicaties verstopt in archieven

2010-04-02T09:30:00.000+02:00

Gistermiddag met vertegenwoordigers van Tresoar, Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek (SAB) Deventer, Historisch Centrum Overijssel, Aletta, Koninklijke Bibliotheek (KB) en OCLC bij elkaar gekomen voor de vraag 'Hoe krijg je tijdschriften, kranten en boeken die in het archief verborgen zitten toegankelijk voor het publiek?' Hierbij is een onderscheid te maken tussen publicaties die niet als zodanig of in heel algemene termen ('documentatie', 'gedrukt materiaal') in archiefinventarissen beschreven zijn en publicaties die je wel al met titel en auteur op archieven.nl of in een (digitale) archiefinventaris kunt vinden maar die het publiek toch niet makkelijk vindt omdat men voor het zoeken van een boek niet direct aan een archief denkt. Voor de selectie van de eerste categorie zullen archieven en hun archiefbibliotheken zelf in actie moeten komen. Voor de tweede categorie kan er misschien door systemen geharvest worden.

Het overleg ging geleidelijk aan over naar het idee van een vrij toegankelijke nationale bibliotheekcatalogus waar het GII-consortium (UKB,WSF-bibliotheken, VOB, + BRAIN?) mee bezig is, op basis van het GGC (Gemeenschappelijk Geautomatiseerd Catalogiseersysteem). Het voordeel van één nationale bibliotheekcatalogus is voor het publiek heel duidelijk. Zeker ook omdat die in verbinding staat met Worldcat en Google. Maar ook aan de 'achterkant' voor de bibliotheken is één catalogus erg handig, bij digitaliseringsprojecten en deselectie-overwegingen bijvoorbeeld.

De archiefbibliotheekcollecties zouden dan ook in GGC ingevoerd moeten kunnen worden, als éénmalige invoer of structureel. Interessante gedachten waar OCLC ook positief tegenover staat. Er bestaat een speciaal OCLC-pakket voor kleine bibliotheken waarmee tegen gereduceerd tarief in GGC ingevoerd kan worden. We hebben ook gesproken over het zgn. medische-bibliotheken-model (die als groep in GGC catalogiseren) en over het STCN-model waarbij bibliotheken in GGC alleen aan bestaande beschrijvingen gaan 'hangen' en het nieuwe catalogiseerwerk door GGC-geschoolde collega's uit het land laten doen.

Kortom een vruchtbare middag. Ik verwacht dat we in mei weer bij elkaar te komen om dan aan de hand van voorstellen van OCLC wat concretere plannen te kunnen maken.

Bij het Nationaal Archief overigens hebben we eind vorig jaar een klein beginnetje gemaakt met het zichtbaarder maken van gedrukte publicaties in de archiefcollectie. We zijn gewoon begonnen met het in de bibliotheekcatalogus vermelden van elke publicatie die ad hoc door medewerkers in het archief wordt aangetroffen. Bijvoorbeeld zo.

Congres DB Update 2010 "You are what you share, not what you own".

2010-03-26T16:48:00.014+01:00

Gister was ik naar het DB Update 2010-congres te Rotterdam. Georganiseerd door het tijdschrift Digitale Bibliotheek en de NVB. Interessant en lekker vol programma over hoe bibliotheken omgaan met de huidige digitale en technologische ontwikkelingen. Belangrijkste motto "you are what you share, not what you own".

Helene Blowers' reality checks 2010

Helene Blowers (bedenker van de 23dingen) deed de aftrap van de dag. Leuk om naar haar te luisteren. Blowers sprak over vijf trends die ze waarneemt: 1. e-books are here to stay, 2. de mobile-access groeit, 3. augmented reality kent steeds meer toepassingen, 4. gedrukt materiaal komt in de verdrukking, 5. er is een 'new digital divide' tussen mensen die nadenken over digitale toepassingen, het optimaal weten te gebruiken en te valideren, de nieuwe 'talen' spreken en blijven leren vs. mensen die dat niet (kunnen) doen.

Wikipedia

Hay Kranen van Wikimedia vertelde over de ins en outs van Wikipedia. Interessant dat onderzoek uitwijst dat de Wikipedia net zo goed is als de Brittannica en de Brockhaus maar dat, zo bleek o.a. uit het commentaar van een studente uit de zaal, docenten een Wikipedia-verwijzing in de literatuurlijst niet accepteren omdat Wikipedia een slechte bron zou zijn. Daar valt nog een wereld te winnen, erkende Hay Kranen.

Vlaamse digitale bibliotheken

De Vlaamse Rosemie Callewaert vertelde over zoeken.bibliotheek.be waarmee je in de collecties van de zes grootste Vlaamse openbare bibliotheken kunt zoeken, en meer. Maar hoeveel meer? Waar ga je zitten op de lijn catalogus - zoekomgeving? Zoeken.bibliotheek.be is geen zoekmachine. Men oogst selectief, besteedt veel zorg aan de metadata en combineert bewust. Om het zoeken bijvoorbeeld te vergemakkelijken worden de zoekresultaten gegroepeerd op basis van FRBR (spreek uit: furbur). Daarmee wordt in een zoekresultaat een werk één keer getoond. De verschillende manifestaties (eerste druk, tweede druk, anderstalige editie) van dat werk zitten in de een volgende laag. Wel zo overzichtelijk. In zoeken.bibliotheek.be is het ook mogelijk voor bezoekers om te taggen (leuk trouwens dat dat op zijn Vlaams heel letterlijk wordt uitgesproken: taggen en niet tekken). Uit de cijfers bleek dat dat bij 1% van alle titels gedaan wordt en dat 33% van de tags al in de beschrijving voorkomt en dat 67% complementair is. Tenslotte zei Rosemie nog iets interessant over 'go where the users are'. Als je users bij Google beginnen, bereik je ze niet met je bibliotheekcatalogus ook al wordt die door Google doorzocht. Zoeken.bibliotheek.be komt hoger in de Google zoekresultaten, en dus dichter bij je gebruikers, met de zgn. auteurspagina's die met mashup-technieken uit de catalogus gegenereerd worden. Zo blijft men in Vlaanderen zoeken naar manieren om de fysieke en digitale collecties ook buiten de bibliotheekmuren en los van de catalogus-zoekinterface te etaleren op plekken waar het publiek zich bevindt.

Een sociale bibliotheekcatalogus

Na de lunch kwam John Blyberg van de Darien Library in Connecticut aan het woord over de open source (Drupal) catalogus SOPAC 2.0. Wat ik daar interessant aan vond is dat het taggen daar gebruikt wordt om lijstjes te maken. Zo was er een lerares op de Middlesex school die snel bepaalde autobiogafieën nodig had voor een project. Ze stuurde haar oproep naar bekenden die hun voorkeuren met 'middlesex autobiography' tagden in de bibliotheekcatalogus en na een dag had de lerares het resultaat op haar scherm. Mooi voorbeeld van 'you are what you share'. Een ander voorbeeld is de tag 'staff favourites' die bibliotheekmedewerkers toekennen en waar bij het publiek behoefte aan is. Men brengt ook tags van bezoekers onder de aandacht van andere bezoekers (bijv. 'better than the book' bij dvd's) zodat beter gezocht en gevonden kan worden. De tagging-cijfers hier: van de geregistreerde bezoekers tagt ca. 18%. Van alle tags is 80% toegekend door de medewerkers en 20% door de bezoekers.

Digitale Bibliotheek Nederland

Het zou toch mooi zijn als alle bibliotheekgebruikers toegang hadden tot alle digitale bestanden van de bibliotheken. De Koninklijke Bibliotheek (KB) en de Zeeuwse Bibliotheek (ZB) zijn daartoe een pilot gestart om te kijken hoe je dat doet. In een duo-presentatie vertelden Irmgard Bomers (KB) en Enno Meijers (ZB) dat je een dubbele ledenadministratie moet zien te voorkomen, hoe het publiek zich online kan inschrijven (via Surffederatie) , over de ideale situatie van een nationale bibliotheekpas en de rol van het Consortium Gemeenschappelijke Informatie Infrastructuur (GII) en de Stichting bibliotheek.nl hierin.

De bibliotheek Rijkswaterstaat als facilitair product

Peter Nieuwenhuizen tenslotte vertelde over de nieuwe bibliotheek van Rijkswaterstaat. Met onderkoelde humor vertelde hij over de bezuinigingen op het ambtenarenapparaat die uiteindelijk leidden tot één bibliotheekorganisatie op drie plekken in het land (was tien) onder de paraplu van het facility management van Rijkswaterstaat. De bibliotheekdiensten zijn in een dienstcatalogus beschreven en de medewerkers kunnen in principe op alle vestigingen werken. In deze nieuwe bibliotheek is bijna alles digitaal. Het deed me een beetje denken aan de bibliotheek van OCW. Daar geen collectievorming meer. Als medewerkers van het ministerie een publicatie nodig hebben, bestellen ze dat zelf à la bol.com bij een geselecteerde boekhandel.

Digitale Bibliotheek van het Jaar 2010

Aan het eind van de middag mocht Alice de Jong namens de bibliotheek van het Vredespaleis de Award Digitale Bibliotheek van het Jaar 2010 in ontvangst nemen. Wel verdiend! Hun site is een voorbeeld van hoe je web 2.0 mogelijkheden toepast en bovendien doen ze dat al veel langer dan velen van ons die misschien net het 23(archief)dingen-diploma op zak hebben ;-)

Klik hier voor alle presentaties.

Aanwinsten februari

2010-03-04T16:41:00.000+01:00

Deze maand zijn bij de bibliotheek van het Nationaal Archief relatief veel publicaties over koloniale archieven en overzeese geschiedenis binnen gekomen. Indonesische studenten schreven scripties over de Algemene Secretarie, de mailrapporten en de Politieke Verslagen en Berichten uit de Buitengewesten. Bovendien verscheen er een boek waarin dieper wordt ingegaan op wat er door het koloniaal bestuur in voormalig Nederlands-Indië werd vastgelegd, wat de archivistische gewoontes in Nederlands-Indië waren, en wat dat zegt dat over het koloniaal bestuur.

Leuk om te lezen is het boek 'Ze zĳn gék geworden in Den Haag' over Willem Oltmans en de kwestie Nieuw-Guinea. Verder qua overzeese geschiedenis o.a. het tweede deel over de VOC-factorijen in India en een bronnenuitgave over slavernij in Zuid-Afrika ten tijde van de VOC.

Natuurlijk is er nog meer binnengekomen. Mooie (auto)biografieën bijvoorbeeld, het rapport van de Algemene Rekenkamer over de informatiehuishouding van het Rijk en een artikel over de nieuwe Archiefregeling die 1 april 2010 ingaat. Voor de kaartliefhebbers is de Ferraris-atlas heel fijn om door te bladeren.

Bekijk hier de complete aanwinstenlijst.

Aanwinsten december 2009 en januari 2010

2010-02-12T11:18:00.002+01:00

Door een heel kalme januari maand op bibliotheekgebied waren er eerder nog geen bibliotheekzaken waar ik over wilde bloggen. Vandaar de redelijk lange radiostilte.

De afgelopen twee maanden zijn er echter wel weer interessante boeken door mijn handen gegaan. Qua archivistiek kwamen o.a. de Ketelaarlezing en een scriptie over digitale ontsluiting van papieren archieven binnen. Ook interessant is het boek over de Wet Openbaaar Bestuur (WOB) in de journalistieke praktijk en het proefschrift van Theo Thomassen over de archieven van de Staten Generaal. Leerzaam is het artikel over de gevolgen van een klein brandje bij de KB.

Bij de geschiedenis-aanwinsten weer relatief veel boeken over de Tweede Wereldoorlog en overzeese geschiedenis, belangrijke aandachtsgebieden van het Nationaal Archief en dus voor onze bibliotheek. Bijna luguber zijn de foto's in het boek over de liquidaties van het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ook de foto's van Nederlandse militairen in actie tijdens de politionele acties in voormalig Nederlands-Indië zijn het bekijken waard. Verder een nieuw deel, over Coronie, in de serie Surinaamse emancipatie 1863. Maar ook de polderatlas, een boek over de SER en de biografie over Jacoba van Beieren.

Is je interesse gewekt? Bekijk dan vooral de complete aanwinstenlijsten voor nog meer leuks.

De Nationaal Archief bibliotheek in 2009

2009-12-31T15:06:00.000+01:00

Tijd voor een terugblik. 2009 was een goed jaar voor de Nationaal Archief bibliotheek. In januari al rondde Ingressus de retro-invoer af. In krap zes maanden werden bijna 14.000 titels uit de oude kaartenbakken beschreven in het Gemeenschappelijk Geautomatiseerd Catalogiseersysteem (GGC). Daarmee was eindelijk de bibliotheekcollectie in zijn geheel zichtbaar voor het publiek in zowel onze eigen bibilotheekcatalogus als in Picarta en Worldcat. Een enorme vooruitgang!

De 23-archiefdingen pilot was een volgend hoogtepunt. Veel geleerd en in praktijk kunnen brengen. Voor het uitdragen van de bibliotheekcollectie zijn vooral Twitter en LibraryThing heel interessant gebleken. LibraryThing kost relatief nog veel tijd. Ik zal daar in 2010 eens over schrijven.

En verder heb ik veel interessante overleggen en bijeenkomsten bijgewoond, zijn we gestart met een standcontrole, is de bibliotheekcollectie van de Archiefschool in eigendom van het Nationaal Archief gekomen en voor het grootste deel weer in bruikleen gegeven aan de Archiefschool, is mijn collega bijna klaar met het bij elkaar plaatsen, omnummeren en deels nog beschrijven van de collectie oude drukken, etc.

Tot besluit nog wat cijfers over 2009:
- aantal nieuwe boeken: 450, waarvan bijna de helft een geschenk was
- aantal tijdschriftabonnementen: 87
- aantal aanvraagde boeken en tijdschriften: 1304

Alle goeds voor 2010!

Aanwinsten november

2009-12-08T09:27:00.006+01:00

In november is weer veel moois de bibliotheek van het Nationaal Archief binnengekomen. Natuurlijk het Afrika-deel van de Grote Atlas van de VOC waarvoor het Nationaal Archief ongeveer de helft van de kaarten geleverd heeft. Verder de biografieën van Anton de Kom, De Telegraaf en de VARA en de delen 4 en 5 uit de serie Voorouders van verre, over de Nederlandse Antillen en Suriname. Qua overzeese geschiedenis o.a. het boek over de geschiedenis van de politie in Nederlands-Indië en een nieuw deel uit de Linschoten-serie over het Braziliaanse handboek van Johannes de Laet. Voor de conserveringscollectie kregen we een boek over de geschiedenis van het A4-tje binnen.

Kortom, voor ieder wat wils. Bekijk voor meer interessante publicaties vooral de volledige aanwinstenlijst.

November bijeenkomsten-maand: contactdag OCLC

2009-12-07T16:48:00.026+01:00

Laatste deel in de serie...

Hoewel een contactdag van een leverancier natuurlijk klantenbinding is, was de contactdag van OCLC op 24 november toch ook echt interessant. De boeiendste presentaties om toe te lichten gingen over Worldcat en MARC 21.

Worldcat begint steeds meer de functie van centrale wereld catalogus te krijgen. In 2008 108 miljoen records, waarvan de helft van buiten het Engelse taalgebied komen (2,7 miljoen Nederlandse records). OCLC heeft grote plannen met Worldcat. Links naar Google books, mogelijkheden om via OAIster brieven en archiefmateriaal op te nemen; allemaal activiteiten die leiden naar een centrale positie van Worldcat. In 2009 verscheen een interessant OCLC rapport, getiteld Online catalogues: what users and librarians want. Het blijkt dat de gebruiker andere dingen wil dan de bibliothecaris, ;-). De gebruiker uit het onderzoek is gericht op het vinden en minder op het zoeken naar informatie. De gebruiker wil daarom graag (directe links naar) fulltext en informatie om boeken te kunnen beoordelen op relevantie (inhoudsopgaven, samenvattingen, trefwoorden). De bibliothecaris blijkt vooral geïnteresseerd in het verwijderen van dubbele beschrijvingen en andere acties die de accuraatheid van het systeem bevorderen. Dit hoeft elkaar niet te bijten. Om goed en snel te kunnen vinden, moeten de gegevens in de catalogus wel in orde zijn!

Het OCLC rapport werd overigens al eerder genoemd door de stuurgroep GOO in het rapport waarin voorgesteld wordt meer aan te sluiten bij internationale metadata standaarden en wellicht de GOO op te heffen. Ik schreef er al eerder over. Zo'n internationale standaard is MARC 21, ook gebruikt in Worldcat. MARC 21 lijkt op het Pica3 formaat dat in het GGC (Gemeenschappelijk Geautomatiseerd Catalogiseersysteem ) gebruikt wordt. In MARC 21 zijn er voor meer-niveau-beschrijvingen (relaties tussen delen en de serie waarin ze verschijnen) minder mogelijkheden waardoor het in de catalogus lastiger wordt series en delen te herkennen en door te klikken. Ook is er in MARC 21 geen expansie in de trefwoorden mogelijk. Interessante ontwikkelingen om te blijven volgen. Hoe verenig je het beste van twee catalogiseertalen? Moet je een stapje terug doen om van de voordelen van internationale standaarden te kunnen profiteren? Ik denk dat het laatste woord over overgaan op MARC 21 nog niet gezegd is.

November bijeenkomsten-maand: vakreferentenoverleg

2009-11-27T16:18:00.002+01:00

Het Landelijk Overleg Vakreferenten Geschiedenis, zoals het vakreferentenoverleg officieel heet, vond dit keer plaats in Den Haag onder gezamelijk gastheerschap van de vakreferenten van het Nationaal Archief en de Koninklijke Bibliotheek. Vakreferenten zijn mensen die op een bepaald vakgebied een bibliotheekcollectie vormen en ontsluiten. Andere benamingen voor deze functie zijn bibliothecaris, informatiespecialist, collectiespecialist. Vorige week dus de vakreferenten geschiedenis bij elkaar, vooral afkomstig van de univeriteitsbibliotheken maar ook van aanverwante wetenschappelijke instellingen zoals het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, Tresoar, de Koninklijke Bibliotheek (KB) en het Nationaal Archief.

Aan de orde kwam de Gemeenschappelijke Onderwerpsontsluiting (GOO). De GOO is oorspronkelijk ontwikkeld voor de inhoudelijke ontsluiting van wetenschappelijke bibliotheekcollecties. GOO is onderdeel van het Gemeenschappelijk Geautomatiseerd Catalogiseersysteem (GGC) van OCLC; door deze constructie kan zowel de formele als de inhoudelijke ontsluiting gezamenlijk worden uitgevoerd. Er zijn echter plannen het GOO op te heffen en aan te sluiten bij internationale metadatastandaarden (zoals MARC 21) zodat makkelijker verrijkte records (met abstracts, inhoudsopgaven, social tags, trefwoorden) binnengehaald kunnen worden en de (inhoudelijke) ontsluiting niet meer handmatig hoeft te gebeuren. Zie hiervoor het project SLIM (SLuit Nederland aan op Internationale Metadata standaarden) en het rapport 'GOO 2.0 : van trefwoorden naar inhoud' van de stuurgroep GOO.

De vakreferenten zijn verdeeld over opheffen van de GOO. Hoe sluit je voor Nederlandse geschiedenis en cultuur aan bij internationale trefwoorden? Wat doe je dan met een typisch Nederlands trefwoord als Tachtigjarige Oorlog / Nederlandse Opstand? Aan de andere kant laat de GOO op sommige punten, met name bij de periodisering (waar expansie bij het zoeken ontbreekt), te wensen over. Uit recent onderzoek bij de KB (maar er zijn ook al oudere onderzoeken met dezelfde conclusie) blijkt bovendien dat gebruikers niet op trefwoorden zoeken en/of dat trefwoorden voor wetenschappers uiteindelijk te algemeen zijn. Natuurlijk spelen trefwoorden wel mee bij het zoeken in de zgn. all indexen, maar zouden de meegeleverde Library of Congress of Dewey trefwoorden daarvoor niet genoeg zijn? Momenteel verschilt de manier van uitvoeren van GOO overigens per instelling. Zo wordt bij het Nationaal Archief de GOO door de vakreferent uitgevoerd. In Leiden ook nadat deze taak enkele jaren bij de catalogiseerders had gelegen. Bij de UvA kennen de vakreferenten de GOO al in de bestelfase toe. Binnen de KB en VU wordt GOO door catalogiseerders uitgevoerd en binnen het IISG worden helemaal geen trefwoorden toegekend. Overeenstemming blijkt tenslotte over de waarde van gestandaardiseerde persoons- en geografische namen. Ook delen we de opvatting dat de GOO in de huidige vorm op den duur niet de toekomst heeft.

Wat verder o.a. nog ter tafel kwam waren de licenties op e-journals en databases. Hoe blijf je op de hoogte van nieuwe bestanden en hoe past de aanschaf en het beheer binnen de workflow? Uit de ervaring van enkele vakreferenten blijkt dat de aanwezigheid van een krachtige afdeling die zich uitsluitend of voornamelijk bezighoudt met alle werkzaamheden rondom digitaal materiaal, heel goed werkt.

We sloten de dag af met een plezierige rondleiding door collega Karijn Delen over de tentoonstelling 'Van hier tot Tokio' in De verdieping van Nederland, de gezamenlijke tentoonstellingsruimte van de KB en het Nationaal Archief. Volgende keer (voorjaar 2010) gaan we naar Tresoar in Leeuwarden waar we het resultaat van de verbouwing aldaar zullen aanschouwen.

November bijeenkomsten-maand: NVB Jaarcongres 2009

2009-11-21T16:39:00.013+01:00

Deel twee in serie november-bijeenkomsten: op 12 november was ik op het NVB Jaarcongres (Nederlandse Vereniging voor Beroepsbeoefenaren in de bibliotheek-, kennis- en informatiesector). Nog niet eerder in zo'n omvang gezien: veel laptoppers die aan het twitteren of live aan het bloggen waren. Vier interessante lezingen bijgewoond.

Bas Haring hield een betoog over het met een korreltje zout nemen van ordening en structuren ('pile, not file') en de charme en betrouwbaarheid van informatie die niet bewust bewaard of gedeeld wordt. Hij noemde daarbij het voorbeeld van bewaarde menukaarten. Welke archivaris had kunnen bedenken dat de menukaarten gebruikt zouden worden voor het vaststellen van de omvang van de visstand begin twintigste eeuw, aangenomen dat een hoge prijs voor visgerechten in verband staat met schaarste, een lage visstand. Dat is het leuke van archieven. De pareltjes zijn vaak de stukken die allang weggegooid hadden moeten zijn of niet in een archief thuishoren. Zie ook wat collega Henny van Schie schrijft over de Ariërverklaringen. Haring constateerde verder dat door alle verbindingen tussen mensen (globalisering) de diversiteit van informatie vermindert. Zou het misschien een taak van informatiebeheerders moeten worden om rare informatie 'stiekum' te bewaren en het niet te delen, opdat die informatie blijft bestaan? Voor meer info zie wat anderen over zijn (en andere) lezing(en) hebben geschreven.

Als nieuwe web 2.0 enthousiasteling ben ik voor de balans naar het tegengeluid van Andrew Keen, auteur van het boek 'The cult of the amateur: how the internet is killing our culture', gaan luisteren. Keen betoogde dat de sociale media voor ongelijkheid zorgen. Deelnemen aan netwerken is geen keuze meer maar steeds meer een noodzaak om te kunnen overleven in de strijd om reputatie en aandacht. Op Twitter en Facebook hebben sommige individuen meer followers dan staten inwoners hebben. Deze individuen zijn de nieuwe machthebbers; 'not social at all', aldus Keen. De oplossing volgens Keen is 'to rebuilt right to the private and to retreate from the network'. Ondertussen is Keen wel te volgen op Twitter; je moet tenslotte wel weten waartegen je je verzet.

Dan nog interessante dingen over weblogs gehoord van Lilia Efimova, gepromoveerd op een onderzoek naar het gebruik van weblogs op de werkvloer. Deze lezing heeft me gemotiveerd door te schrijven op NA library. Naast een weblog als manier om mensen naar je toe te trekken, kun je het ook gebruiken voor registratie en uitwerken van je ideeën en gesprekken. Handig om de ontwikkelingen in je eigen werkomgeving bij te houden, voor jezelf maar ook voor je collega's bij overdracht van werk.

Als laatste een mooie oneliner van Lylke de Vries (De Ondernemers) in zijn lezing over wat werkelijk waarde toevoegt aan de relaties die een bibliotheek onderhoudt: 'de klant is een mens en geen doelgroep'. Overigens, de werkelijke waarde bent ú, en niet persé de sociale media.

November bijeenkomsten-maand: archiefbibliothecarissen

2009-11-16T11:22:00.024+01:00

In november vinden altijd veel bibliotheek-bijeenkomsten plaats. Twee weken geleden kwamen de archiefbibliothecarissen van Noord- en Zuid-Holland en Utrecht bij elkaar in Gouda. Opvallend hoe ontwikkelingen bij de archiefinstellingen waar we werken, vaak gelijk op lopen. Zo zijn veel archieven bezig met een nieuwe website en met ver- of nieuwbouwplannen. Ook de vraag welk bibliotheeksysteem je gebruikt, blijft actueel. Integreer je de bibliotheekcatalogus in een archiefbeheerssysteem als Mais-flexis of gebruik je een 'echt' bibliotheeksysteem. Dat laatste heeft mijn voorkeur. De bibliotheekfunctionaliteiten zitten vaak niet of niet goed in andere systemen of het blijkt toch moeilijk of duur om ze in of na te bouwen.

Verder hebben we gekeken naar de werking van Goudanet, de toegangspoort zijn tot cultuurhistorisch Gouda. Geschiedenis of erfgoed in het algemeen wordt in Gouda door allerlei mensen, verenigd in het Historisch Platform Gouda, een warm hart toegedragen en dat is te merken. Indrukwekkend wat er bij elkaar gebracht wordt door voornamelijk vrijwilligers.

We sloten de dag af met een rondleiding door de Librije-depots door collega Jan Willem Klein. Onze harten gingen sneller kloppen bij het prachtige handschrift van de zeven zusters, geschreven in 1454 in het St. Margarethaklooster te Gouda. In het commentaar op de psalmen van Petrus van Herentals, Collectarius super Psalmorum (signatuur: Gouda, SAMH, Librije 159), dat ze schreven is niet te zien waar de ene ophoudt en de andere begint, hoewel ze elkaar regelmatig hebben afgewisseld. Ook mooi was de brief van Erasmus (signatuur: Gouda, SAMH, 2221 J) aan zijn jongere vriend Herman Lethmaet (ca. 1492 - 1555), die deken was van het kapittel van St. Maria te Utrecht. Het is een zgn. "spotbrief", één van de humanistische en renaissancistische briefgenres, waarin iets belachelijk gemaakt wordt. Lethmaet had een uitnodiging gekregen om aan het hof van Karel V te komen. Blijkbaaar heeft hij Erasmus, die vaker aan het hof geweest was, om raad gevraagd over hoe hij zich aan het hof moest gedragen. In de brief antwoordt Erasmus hem: je moet hielen likken en de mensen naar de mond praten en stroop smeren, dan krijg je gedaan wat je wilt. Dit antwoord van Erasmus dient niet serieus genomen te worden; het is tenslotte een spotbrief.

De volgende keer, in Utrecht, gaan we het hebben over web 2.0 toepassingen.

Mooie aanwinsten in oktober

2009-11-10T09:30:00.010+01:00

In oktober kwamen mooie boeken binnen: o.a. nog een staartje Nieuw-Nederland, de herinneringen van Piet Sanders (wiens archief bij het Nationaal Archief berust), de briefwisseling tussen L.A. Ries en H.J. Bouman, 75 jaar SGP (waarvan het archief recent is overgebracht naar het Nationaal Archief) en natuurlijk het boek van collega Jan Kompagnie over Han Balvert, de Schrik van Gouda. Maar kijk vooral ook gewoon even op de aanwinstenlijst van oktober voor de boeken die ik hier niet noem! Even vooruitlopend op november: het boek over de NSB, waar collega Robin te Slaa mede-auteur van is, staat ook al op de plank.

En natuurlijk staan deze laatste aanwinsten ook op LibraryThing.

#23 Evaluatie der dingen

2009-10-25T23:05:00.021+01:00

Zelden een cursus meegemaakt die zoveel effect op me heeft gehad. Ik werd er op een prettige manier onrustig van, al die nieuwe mogelijkheden. Het toepassen van een paar dingen heeft mijn werkzaamheden bij het Nationaal Archief en het omgaan met m’n vak al enorm verrijkt.

Ik heb er drie dingen uitgehaald: hoe ik beter op de hoogte kan blijven van ontwikkelingen in het vak, hoe ik de bibliotheekcollectie op andere manieren dan ik gewend was kan promoten en hoe ik m'n eigen netwerk uit kan breiden. Ik ben er in gedachten veel mee bezig geweest, vooral de afgelopen twee maanden. Hoe kan ik het toepassen voor de bibliotheek, bleef toch altijd mijn uitgangspunt. Pas aan het eind, bij ding 22 om precies te zijn, kroop ik achter mijn schuilnaam vandaan en meldde me onder eigen naam aan bij Archief en Bibliotheek 2.0 omdat ik de neiging kreeg te reageren (en dat kan alleen als je lid bent).

Naast wat je sec allemaal leert was ik onder de indruk van blogs van de anderen. Sommige collega's kunnen echt leuk en goed schrijven! Ik heb ook dankbaar gebruik gemaakt van ieders ideeën, vooral van diegenen die al een stukje verder waren. En verder zoomde het echt door het gebouw. Het is inspirerend om samen zo gefocust met iets nieuws bezig te zijn. Ik ben daarom blij dat de rest van de collega's nu ook gaat beginnen en dat ik binnenkort binnen de bibliotheek niet meer de enige 2.0 enthousiasteling ben.

Ik heb aan de cursus een aantal dingen overgehouden die mijn dagelijkse praktijk al veranderd hebben. Ik start mijn werkdag tegenwoordig niet meer met het bekijken van mijn mail maar met het bekijken van mijn Netvibes-pagina met daarop de berichten van Twitter en (leden van) Archief en Bibliotheek 2.0. en blog-updates. Twitter was trouwens een verrassing. Van te voren enorm sceptisch en nu kijk ik daar als eerste naar op m'n Netvibes.

Ook LibraryThing gaat mijn werkzaamheden veranderen. Zullen we het doen, ja we doen het, klonk het op een maandagmorgen. Met dank aan de collega's van het Vredespaleis, van wie we scriptjes kunnen krijgen om een en ander zo efficiënt mogelijk op LT te krijgen met doorklik-mogelijkheid naar onze bibliotheekcatalogus. We zullen niet streven naar volledigheid op LT, het gaat er om zichtbaar te zijn op plekken waar potentiële gebruikers aanwezig zijn. Vandaar dat ik in eerste instantie ook begon met de biografieën in de hoop dat de kruisbestuiving tussen geschiedenis en literatuur daar zijn werk doet en mensen naar onze collectie leidt.

Wat me verrast heeft, is de snelheid waarmee je zonder MT-besluit of grote overleggen een ding in de praktijk kunt brengen. Een beetje als een stelling in het manifest voor de archivaris 2.0: "Ik wacht niet tot iets perfect is voordat ik het vrijgeef en ik pas het aan op basis van reacties van gebruikers". Dat bevalt me wel, hoewel we natuurlijk nu wel moeten kijken hoe we de werkzaamheden rond LT zo efficiënt mogelijk kunnen doen naast de andere bibliotheekwerkzaamheden.

Voor de volgende reeks van 23-Archiefdingen zou ik wat meer aandacht willen zien voor de begin-dingen. Denk goed na over de naam van je blog, wees je bewust van wat je er op zet, wie het kan vinden etc. zonder er nou heel paranoia over te doen natuurlijk. Verder zou ik ook de waarde van het reageren op elkaar blogs nog willen benadrukken. Voor coaches zou het misschien zelfs verplicht moeten zijn te reageren op de blogposts van hun cursisten, vooral als een cursist zich dingen afvraagt of suggesties doet. Reageer, anders schrijf je zo in het luchtledige. Ik zou het ook iets klassikaler doen, zoals de maandagmiddag die er op een gegeven moment in is gebracht, zodat het mondelinge overleg ook wat bij kan dragen aan je web 2.0 activiteiten en je het ook wat meer legitiem in werktijd kan doen :-).

#22 Archief 2.0 en de toekomst van archieven

2009-10-22T16:05:00.046+02:00

We moeten er als Nationaal Archief 2.0 op uit. De paden op, de lanen in naar de virtuele plekken waar bezoekers zich al taggend en delend ophouden. Het is niet meer genoeg om te zenden en af te wachten tot de mensen in je studiezaal, op je website of tentoonstelling komen. Mensen verwachten meer. Volgens mij is het online beschikbaar hebben van materiaal en bijbehorende nadere ontsluiting hier essentieel in. De meeste mensen zijn gericht geraakt op instant gratification. Meteen resultaat op het scherm. Nog langs komen of een verwijzing nazoeken, dat doet het niet meer. En daar kun je als archief niet meer om heen.

Maar goed. Hoe ver ga je met archief 2.0? 24/7 bereikbaar? Lijkt mij wat overdreven. De chat-pilot is al een stap in de goede richting. Andere dingen zijn ook redelijk makkelijk te organiseren, zoals gebruik maken van de gemeenschappen die op internet bestaan. Bij de overdracht van de zgn. bunkerarchieven bijvoorbeeld plaatste een collega heel briljant een berichtje op de Hyves bunker site. Twitteren, ook niet moeilijk. De twitterende Schaghe-brief was misschien niet zo succesvol in de zin dat ie nauwelijks vrienden had, maar ik, als redelijke leek op het gebied van tentoonstellingen en wat daar allemaal bij komt kijken, vond het interessant om hem te volgen. En zouden we ook niet iets op het steeds populairder wordende Facebook, waar je al je web 2.0 uitingen weer samen kunt laten komen, kunnen doen? Ik schreef er al eerder over. Lastiger om snel te realiseren is het online beschikbaar stellen van meer archiefstukken en het al dan niet met hulp van bezoekers ontsluiten, maar ik neem aan dat NA4all aanstuurt op een soort Footnote ;-).

Wat de Archief 2.0 community betreft: ik heb me eindelijk aangemeld ondanks mijn eerdere terughoudendheid. Best pittige discussies, soms. Het met collega's buiten het Nationaal Archief vrienden worden en van gedachten wisselen wordt zo heel eenvoudig. Zo komt de 'gedragsverandering' (beetje eng woord) dus tot stand, door elkaar enthousiast te maken en te voeden met ideeën. Misschien dat ik samen met de andere archiefbibliothecarissen een groep kan opzetten binnen Archief 2.0; hebben we ook een digitaal platform naast het halfjaarlijks overleg. Wat wel opvalt als je eens rondkijkt op Archief 2.0 is dat het in het begin allemaal heel leuk is maar dan de klad in het actief deelnemen komt. Tenminste dat zie ik bij veel mensen die al wat langer meelopen op Archief 2.0. Maar eigenlijk maakt dat niet uit. Mocht je elkaar in real life treffen, is het toch makkelijker dat je elkaar al 'kent'.

#21 Footnote, een sociaal archiefnetwerk

2009-10-17T12:17:00.009+02:00

Dit kende ik echt nog helemaal niet. Zo te zien is het iets waar het Nationaal Archief naar toe zou moeten willen. Ik zie op het eerste gezicht alleen wel heel veel herinneringen aan overleden personen en meer genealogische dingen. Dat is niet echt mijn ding... Maar goed, even verder gezocht. Toen bleek, toen ik de Doolaardiana zag, dat je er dus ook zelf dingen op kan zetten, in je eigen gallery. Ik dacht dat het alleen materiaal van de drie instellingen betrof. Yvette wees mij op Christian van der Ven's bijdrage over Willemstad op Footnote. En dan zie je waar het heen kan gaan. Zelf nog een foto ge-upload in de 23-archiefdingen gallery, gaat allemaal erg makkelijk. Mooie toepassing!

#20 Muziek online beluisteren in een sociaal netwerk

2009-10-17T09:41:00.008+02:00

Ik hou erg van muziek maar ben wat dat betreft een echte lurker. Ik ga er niet actief naar op zoek, dat wordt nl. al gedaan door mijn wederhelft met dezelfde muzieksmaak. Last.fm was daarom wel weer bekend maar nooit zelf iets mee gedaan. Nu dus wel. En ja, ik kan me voorstellen dat het interessant is om meer van tracks te weten, wie van je vrienden het nog meer luistert, etc. maar toch, niet voor mij. Voor het archief lijkt me deze muziekpoot niet interessant maar Last.fm is natuurlijk wel weer een mooi voorbeeld van een sociaal netwerk. Alleen daarom al goed om naar gekeken te hebben.

#18 Nogmaals LibraryThing

2009-10-12T14:22:00.020+02:00

Ja ja, we gaan het doen! De Nationaal Archief bibliotheek komt officieel in LibraryThing. Vanochtend met Tim overlegd dat we de aanwinsten, topstukken, de publicaties over overzeese geschiedenis (moet nog wel even kijken of de selectie daarvan soepel kan) en misschien nog de biografieën gaan invoeren. Als instelling mag je 'maar' 5.000 titels invoeren. Evt. met speciale toestemming te verhogen tot het uiterste van 10.000 titels, dus de hele collectie dat past niet.

Ik dacht heel even dat het echt super makkelijk ging, even een Word-document van de maandelijke aanwinstenlijsten uploaden, even wachten in de wachtrij... maar dat was 'm net niet. Daarom kijkt Jeroen of we de maandelijkse aanwinsten gegevens die we van OCLC krijgen in de LT-spreadsheet kunnen krijgen.

Zag nog een voorbeeld van LibraryThing in een bibliotheekcatalogus, nl. bij het Institute on Social Studies. Een beetje zoals bij de UB Utrecht kun je bij een titel klikken op: 'Information added by readers, collected on LibraryThing'.

#13 Twitter, the next generation: Flutter

2009-10-05T17:12:00.004+02:00

Nanoblogging:

#19 Sociale netwerken

2009-10-05T14:43:00.033+02:00

De US, UK, Australian en zelfs Romenian National Archives zijn op Facebook te vinden, dus waarom het Nationaal Archief niet? MAPIT1418, een initiatief van het Nationaal Archief en Beelden voor de Toekomst, kun je wel al vinden. Nog wat leuke toepassingen van instellingen op Facebook: de National Security Archive biedt op Facebook o.a. een Declassification wish list (welke archieven zo snel mogelijk openbaar); en bij het Van Gogh Museum zie je ook echt dat er behoefte is van duidelijke fans (ruim 1500) van het museum om een berichtje achter te laten. Goede klantenbinding! Kortom, weer een kanaal om je collectie te presenteren en daar, is me inmiddels duidelijk, gaat het toch om. LinkedIn, Hyves en Archief 2.0 gaan meer over de mensen, ik vind het niet zozeer een kanaal om je als instelling inhoudelijk te presenteren.

Privé hoeft het van mij niet, sociale netwerken. Ik twijfel ook over wel/niet aanmelden op LinkedIn of Archief/Bibliotheek/Erfgoed 2.0. Al vind ik het wel leuk om even wat bekenden op LinkedIn te zoeken, tja. Zo vond ik mijn voorganger als 'hoofd van de bibliotheek'. Eindelijk een plaatje bij de naam, leuk. Ik ben beducht voor mijn digitale footprint, hoewel ik ook wel zie dat je veel kunt afschermen. Zoals ik al eerder schreef, verschuil ik me liever achter NAlibrary.

#13 Nogmaals Twitter

2009-09-29T14:36:00.003+02:00

Het Zeeuws Archief en Eric Hennekam volgen mij op Twitter. En dat terwijl het maar een cursus-probeersel is... Zo zie je maar dat het geen kwaad kan soms dingen even uit de openbaarheid te houden of er meteen op professionele manier mee om te gaan. Maar dat laatste had ik nou net even voor me uitgeschoven tot ná de cursus. Moet de naam bijvoorbeeld niet gewoon in het Nederlands, moet een tweet niet in overleg met het webteam, dat soort dingen....

#18 LibraryThing

2009-09-29T09:22:00.028+02:00

Dit is natuurlijk het ding van de bibliothecaris! Even wat biografieën uit de Nationaal Archief bibliotheek toegevoegd. Leuk om te doen, tuurlijk, maar het voelt als dubbelop als je ze eerder ook al in de centrale catalogus (=Picarta en Worldcat) hebt gestopt, wat in de meeste gevallen net zo gemakkelijk gaat als bij LibraryThing (LT). De ingevoerde titels zijn niet populair in LT; in de meeste gevallen waren wij de eerste/tweede/derde met het boek. Van een community is met deze invoer dus nog geen sprake. De startpagina vind ik rommelig, heb via 'deze pagina personaliseren' het één en ander uitgezet. Je kunt ook maar één bron aanklikken om je titel uit in te voeren. Waarom niet allemaal? Ook de afwezigheid van authority files voor trefwoorden, onhandig. Bleek ik 'biografieën' op 3 manieren te hebben ingetikt. Maar goed, dat noem ik maar beroepsdeformatie. Feit blijft dat er enorm veel potentiële gebruikers actief zijn op LibraryThing.

De bibliotheek van het Vredespaleis, actief op LT vanaf november 2005, heeft een eigen account en laden elke vrijdag de ISBN's in. Dat gaat lekker snel. Via de chat hoorde ik verder dat het het Vredespaleis niet persé gaat om meer gebruikers, moeilijk te meten, maar om wat je al hebt in een ander voetlicht te plaatsen, om meer met je eigen collectie te doen. Mensen houden bovendien van plaatjes en die plaatjes komen via de LT-widget weer op je site te staan.

Een andere manier om als bibliotheek met LibraryThing om te gaan, zie je bij de universiteitsbibliotheek Utrecht. Daar is LT in de bibliotheekcatalogus opgenomen. Mooi, maar je kunt niet direct door na het desbetreffende boek op LT. Je ziet, als extra info, dus alleen wat voor tags de gewone mens aan het boek heeft toegekend.

De bibliotheekcollectie in LibraryThing stoppen of is LT toch meer voor fictie dan voor non-fictie en kijken mensen die daar naar non-fictie op zoek zijn toch in Worldcat, waar de bibliotheekcollectie van het Nationaal Archief ook al zichtbaar is? Vragen die collega's stelden op hun weblog. Ik ben geneigd de aanwinsten vanaf een bepaald moment in te voeren om, in navolging van de Vredespaleiscollega's, de collectie met meer mensen te delen zodat wellicht nieuwe bezoekers getrokken kunnen worden of je nieuwe info over een publicatie op kunt snorren aan de hand van een recensie die iemand op LT over een boek schrijft. Ben ook een voorstander van integratie van dit soort dingen in de catalogus/nieuwe website. Dus zoals de UB Utrecht of zoals bij de Openbare Bibliotheek Amsterdam waar bezoekers zelf tags kunnen toevoegen. Gelukkig is in dat laatste voorzien binnen NA4all. Laat de nieuwe Nationaal Archief site maar snel klaar zijn!

#17 Genealogie 2.0

2009-09-25T11:31:00.014+02:00

Er ging een wereld voor me open met al die genealogie-sites. Bij het Stamboomforum even gezocht wat er over de naam van mijn man te vinden is (Bakker als meest voorkomende familienaam levert te veel ruis). De kaart met geografische spreiding van de naam is leuk. Het Stamboomforum lijkt op een goed startpunt voor genealogisch onderzoek maar eigenlijk kan ik dat niet beoordelen, ik weet er te weinig van. De Stamboomgids moet je in geval van de rijksarchieven met een korreltje zout nemen. Allefriezen.nl staat bovenaan met een negen maar dat hoge cijfer is een gemiddelde van maar liefst drie stemmen. Het Nationaal Archief komt er met een 5,5 door tien stemmen bekaaid van af maar zie het in perspectief, zou ik zeggen.

De strafvonnissen bij het BHIC waarin je kunt zoeken op naam doen me denken aan wat de Hof van Holland vrijwilligers aan het invoeren zijn. Zou het misschien een idee zijn als extra toegang op dit grote archief?

Genealogen zijn een enorme doelgroep. Kun je ze aan je binden door op al die fora's en site's op de één of andere manier aanwezig te zijn? Ik weet het niet. Ik denk van wel maar ik kon in het kader van de webcare al niet vinden wat er over het Nationaal Archief opgemerkt wordt. In de plannen voor de nieuwe publieksruimten wordt onze genealogische studiezaal met bestanden (gedigitaliseerd) naar het CBG overgedaan. Dit betreft dan de DTB-bestanden. Het Nationaal Archief lijkt zich voor de genealogen hiermee meer te richten op minder voor de hand liggende bronnen zoals de Australië- en de Molukken-database? Maar hier moet een andere Dienstverlening-collega misschien nog eens op reageren.

#16 YouTube

2009-09-25T10:35:00.028+02:00

YouTube is leuk en zo populair, daar ligt nog een hele markt open voor het Nationaal Archief. Niet alleen maar voor de leuk of om je naam te vestigen maar ook om mensen over de drempel te helpen met introductie- en instructiefilmpjes. Net als bijvoorbeeld de universteitsbibliotheek Groningen en het Rijksmuseum echt als user aanwezig zijn met filmpjes over een eerste bezoek, tentoonstellingen, over stukken op reis etc. Kan heel simpel:

Waarvoor ik YouTube ook een goed middel vind, is voor wervingsfilmpjes zoals die over werken bij de KB. Laat potentiële nieuwe collega's zien waar je zou kunnen werken door huidige KB-ers aan het woord te laten.

Kortom, mogelijkheden te over. Heeft iemand misschien nog echte archiefinstructies gezien op YouTube? Ik kon ze zo 1-2-3 niet vinden.

#15 Podcasts

2009-09-25T10:14:00.011+02:00

Naar gesproken radio luisteren lukt me alleen nog in de auto. Helaas staat de auto al bijna een jaar op non-actief. Ik heb ook geen hobbies die ik kan doen (breien, boetseren etc.) tijdens het luisteren. Met lezen, wat ik graag doe, combineert het niet. Kortom, beetje lastige verhouding met de gesproken radio. Muziek daarentegen gaat wel veel via podcasts en een draadloze verbinding van de mac naar de tuner de huiskamer in.

Voor de bezoekers van het Nationaal Archief kan ik me zeker wat bij podcasts voorstellen. Wat de Australische en Britse collega's doen, een soort college's over bepaalde onderwerpen, lijkt me voor het Nationaal Archief ook mooi. Of laat bezoekers vertellen over hun zoektocht naar een 'fout' familielid, laat studenten aan hun medestudenten vertellen over hun onderzoek en laat dat terugkomen op universiteitssites, vertel kinderen een spannend verhaal over een VOC-matroos; voor elke doelgroep is wel wat te bedenken. Ook rondleidingen door het NA of door een bepaald archiefbestanddeel zouden niet misstaan op een podcast.

#14 Instant Messaging: blabla of uhhuh?

2009-09-24T11:54:00.007+02:00

De Amerikaanse instellingen uit de lijst zijn allemaal offline dus maar even gechat met de Zeeuwse collega's. Wat ik merk is dat het heel snel is. Je hoeft je niet voor te stellen, ik kreeg meteen en op een informele manier de info. Zoals dat men bij de Zeeuwse bibliotheek maar 5 à 6 chats per week heeft maar dat er voor Aladin die ze op dinsdag bemannen wel 3 chat-medewerkers tegelijk aan het werk zijn. De eigen chatfunctie richt zich meer op vragen over de catalogus, de Aladin-functie is veel algemener. Leuk om zo even wat vragen af te vuren. Dat gaat via email lang zo snel niet omdat dat ondertussen toch meer als brief functioneert met een aanhef en een afsluiting. Ik merkte dat ik de eerste mailtjes na mijn chatsessie op chat-achtige wijze, dus kort en zonder aanhef, beantwoordde. Op mijn blog heb ik de chat er meteen opgezet. Niet dat het daar nu veel gebruikt zal worden, vermoed ik zo...

Voor zover ik het nu al kan beoordelen, lijkt het me iets om meteen in te voeren. Het is zo lekker laagdrempelig. En waarom zou je voor de korte of veelgestelde vragen altijd naar de website of een folder moeten verwijzen? Even snel het antwoord is weer een service erbij. Wel uitkijken dat je niet meteen een algemene vraagbaak wordt. De KB heeft daarvoor een paar interessante beperkingen opgesteld: 'wij maken geen huiswerk, werkstukken of scripties' en: 'wij beantwoorden geen quiz- of prijsvragen'.

#13 Twitter

2009-09-21T15:30:00.014+02:00

Naar Twitter was ik echt benieuwd omdat ik er het meest sceptisch over was. 'Twitter in plain English' appeleert meteen aan je vriendschapsgevoel, Twitter als de echte wereld. Weet wat je vrienden ècht bezig houdt is het credo. Je zou er bijna in gaan geloven. Maarja, mijn vrienden twitteren niet, zo bleek. Wel mijn 23-archiefdingencollega's. Sommigen twitteren zo veel, ook privé, dat ik er een beetje ongemakkelijk van werd om al die dingen van iemand te weten. Voor persoonlijke doeleinden zal ik het daarom niet gebruiken.

Robert Vuijsje, van 'Alleen maar nette mensen', schreef een leuke colum over Twitter (Parool, 5 september 2009): '[...] jij besluit om de tweets van iemand die je goed of minder goed kent te volgen en dan moet je maar afwachten of die persoon jou ook gaat volgen. Wat nog veel erger is: iemand die je kent volgt jou en besluit later om je niet meer te volgen. [...] Moest je nu [...] gaan vragen waarom je uit haar Twitterlijst was geschrapt? Waren jouw tweets soms te min voor haar? De moderne wereld is keihard en wreed. Jarenlange vriendschappen kunnen zomaar sneuvelen op het vraagstuk: vind jij mij wel interessant genoeg?'

Voor instellingen vind ik het een ander verhaal. Ik vind het een mooie manier om dingen aan te kondigen of te laten zien. De twitterende Schaghenbrief vond ik bijvoorbeeld erg goed gevonden!

#12 Spelen in de zandbak van 23-Archiefdingen wiki

2009-09-21T12:04:00.008+02:00

Vol lof over het fenomeen wiki maar als je dan vervolgens begint met het invoeren van een entrie op de 23-archiefdingen, gaat het niet echt soepel. De foto, van Flickr, krijg ik er na enige moeite op maar te klein naar mijn smaak. Tips zijn welkom! Verder is de 23-archiefdingen wiki door het rijp en groen aan onderwerpen een te ongestructureerde wiki geworden, vind ik, waardoor ik geen goed zicht krijg op het logisch opzetten van een wiki. De Archiefwiki lijkt gebruiksvriendelijker maar zet er maar geen test-dingen op om geen vervuiling te veroorzaken. Dit spelen in de zandbak is duidelijk niet genoeg, moet nog nader onderzocht worden.

#11 Ontdek Wiki's

2009-09-14T14:56:00.017+02:00

Wiki's (What I Know Is.... met dank aan Cecile) vind ik interessant. Na jarenlang gebruik van maar één wiki, nl. de Wikipedia (voor de jaartallen van historische gebeurtenissen) zie ik nu ook de mogelijkheden voor eigen gebruik. Ik heb even gedacht aan een wiki rondom de verhuizing van het bibliotheekdepot. Samen met Depotbeheer een to do lijst opzetten en die vervolgens weer afvinken. Een beetje zoals in het filmpje 'Wikis in plain English' over de kampeervoorbereidingen. Maar of dat werkt met collega's die eigenlijk al zo dichtbij zitten dat het handiger is gewoon bij elkaar binnen te stappen?

Waar het in theorie wel voor zou moeten werken, is voor kleine groepen vakgenoten. Voor de vakreferenten geschiedenis ('domeinverantwoordelijken' maar dan in universiteits- en aanverwante bibliotheken) heeft mijn Groningse collega vorig jaar een wiki opgezet om onze jaarlijkse vergadering voor te bereiden etc. Tot mijn schande maakt de rest van de groep, inclusief ondergetekende, daar tot nu toe nauwelijks gebruik van. Hoe zou dat komen? Daar ga ik maar eens achteraan. En misschien ga ik zelf een wiki opzetten met mijn archiefbibliotheekcollega's. Het stappenplan op Frankwatching.com lijkt me handig om er bij te pakken. Waarom doe je het en voor wie, en hoe?

Als ik me even op bibliotheek mag richten: voor het publieksgebruik zie ik zeker mogelijkheden. Ik zou het dan groter willen maken. Dus niet een wiki voor de Nationaal Archief Bibliotheek maar één voor geschiedenis-collecties.

#9 Web 2.0 = delen

2009-09-11T23:53:00.017+02:00

Wat ik zo mooi aan web 2.0 vind, is het hippie-gevoel dat je er soms van krijgt. Al dat willen delen. Al die (jou soms onbekende) mensen, die weer andere mensen helpen aan de juiste info of je dag weer goed maken door een mooi commentaar bij je foto's op Flickr... Je kunt je er enorm in verliezen maar ja, vroeger kwam de postbode ook twee keer per dag en zat je ook uren achter je bureautje je 'correspondentie te doen'.

Maar toch, persoonlijk zet ik, m.u.v. een vage foto bij mijn profiel, na acht dingen nog steeds geen prive-zaken online. Ik verschuil me liever achter NA Library. En daar zie ik mooie dingen voor! De bibliotheek van het Vredespaleis vind ik een inspirerend voorbeeld. Wat ze doen met Delicious, het tonen van bibliotheekblogs, hun aanwinsten in LibraryThing, goed! Ook de collega's van de UB Groningen hebben iets leuks dat wij misschien ook kunnen toepassen, een bibliotheek-Netvibes. Bodien verwees op haar blog naar Australische weblog BibliOdessey waar je mooie drukken integraal kunt raadplegen (veel plaatjes, weinig tekst). Ook een idee. Een bibliotheekblog of bibliotheek-Netvibes op intranet lijkt me een eerste ding om mee te beginnen maar waarschijnlijk kom ik de komende weken nog op andere ideeën.

Ik merk dat ik de cursus ontzettend leuk vind, dat ik veel nadenk over wat ik er voor de bibliotheek mee kan doen, dat daarom de 23 dingen niet opschieten, dat ik behoefte heb aan ruggespraak (gelukkig komen de najaarsoverleggen met bibliotheekcollega's er weer aan) en dat ik te weinig tijd neem om aan deze leuke dingen te werken....

#8 Online kantoortoepassingen

2009-09-08T14:37:00.004+02:00

Soms zit je onverwachts thuis, zou je zelfs thuis kunnen werken maar je hebt geen toegang tot het Nationaal Archief netwerk. Op zo'n moment zou voor je documenten Google Docs een uitkomst kunnen zijn. Ik zie het in eerste instantie dus meer om voor mezelf te gebruiken dan om samen aan documenten te werken (maar wat niet is, kan nog komen).

#7 Flickr verder ontdekken en mashups

2009-09-08T14:03:00.003+02:00

Wat vind ik van Flickr, Google maps en mashups? Voor instellingen met fotocollecties vind ik Flickr super. Het gebruik en bekendheid van je collectie krijgt een enorme boost. Van de Flickr mashups zijn sommige misschien leuk voor prive-gebruik maar eigenlijk word ik er niet echt warm van.

Google maps street view is grappig om eens een keer te doen. 's Avonds de straten van Harlem NY verkennen, is plotseling geen gevaarlijke onderneming meer. Mashups met Google maps zijn voor de kaartencollectie van het Nationaal Archief een leuke feature. Wat Yvette met de reis van Bontekoe heeft gedaan, vond ik bijvoorbeeld erg leuk.

#6 Ontdek Flickr

2009-09-08T11:25:00.008+02:00

Flickr ken ik al een jaar of vijf maar nog nooit zelf foto's geupload, voorzien van tags etc. Nu dus wel, via het 23archiefdingen-account, hartstikke leuk! Met een NA library-account en meer foto's denk ik dat we voor bijvoorbeeld nieuwe collega's of bezoekers een handige eerste kennismaking kunnen maken.

Verder vind ik het heel mooi dat instellingen zoals het Nationaal Archief hun fotocollecties meer naar buiten brengen. Hoe mensen kennis kunnen nemen van al die prachtige collecties, hoe beter. Lang niet alle commentaren zijn inhoudelijk zinnig maar het draagt wel enorm bij aan de bekendheid van een instelling/collectie.

#10 Tagging en social bookmarking

2009-09-07T16:11:00.007+02:00

Ik heb meteen maar mijn eigen Delicious-account aangemaakt en een kleine selectie van mijn bookmarks er op gezet. Handmatig, ging prima. Daarmee ook meteen mijn bookmarks opgeschoond. Een RSS aangemaakt voor veranderingen op de 23-archiefdingen op Delicious en ook bookmarks toegevoegd. Het toevoegen van de Delicious-toevoegknop gaat overigens niet maar het toevoegen is zonder knop al heel makkelijk. Het netwerk van 23-archiefdingen is er volgens mij niet.

Vervolgens gekeken hoe de tags worden toegekend. En daar treedt, net als bij Flickr (maar daar moet ik nog over bloggen) de beroepsdeformatie op. Als bibliothecaris kan ik slecht tegen het rijp-en-groen aan tags ;-). We hebben toch afgesproken alle tags in meervoud te noteren? Om tags aan elkaar te relateren, zowel qua onderwerp als qua taal bijvoorbeeld? Consistentie is niet toe te passen met al die verschillende doelen waarvoor je tagt. Ik was, gezien de internationale context, geneigd dan ook maar Engelse termen te gebruiken maar daar ben ik vanaf gestapt. Ik doe het tenslotte vooralsnog voor eigen gebruik en even niet om anderen te faciliteren. Geen echte social bookmarking dus...

Om zoveel mogelijk de web 2.0 dingen bij elkaar te houden, heb ik mijn Delicious-account toegevoegd aan m'n Netvibes en opent Firefox voortaan met Netvibes.

Hoe het NA zijn voordeel kan doen met social bookmarking sites vind ik moeilijk. Daarover ga ik op de andere blogs iets proberen te vinden ter inspiratie.

#5 RSS feeds vinden en webcare

2009-08-24T14:11:00.004+02:00

Er zat een gat van 2,5 maand tussen ding 4 en 5. Een mooie periode om na te gaan of ik RSS gebruik. Bij het kopen van een kinderfietsje bleek de RSS feed van Marktplaats erg handig. Netvibes bleek ook handig om de vorderingen van mede-cursisten bij te houden (zodat ik mij steeds ongemakkelijker ging voelen over mijn oplopende achterstand ;-)). Verder mijn Netvibespagina verfraaid en overzichtelijker neergezet.

Zoeken met Bloglines en Google blog search was duidelijk, met Technorati kon ik wat minder uit de voeten. Ik was me er eigenlijk niet zo van bewust dat je met Google bepaalde dingen echt niet vindt. Ik tikte de naam van een bepaald feest in en via Bloglines kom je dan bij de 'communities' die er ook naar toe gaan, kaartjes die aangeboden worden etc.

#Ding 4: Maak je leven eenvoudiger met RSS

2009-06-05T14:47:00.008+02:00

Tijdens doen van ding 4 kwam ik er achter dat ik eigenlijk niet op regelmatige basis websites bezoek om te kijken of er al iets nieuws is, m.u.v. de site en het intranet van het NA. Het nieuws lees ik in de krant, van het Archiefforum, Erfgoed Nederland, OCLC en Informatie Professional komt er af en toe een mail in de mailbox. Tot nu toe vaar ik daar wel bij en heb ik niet het gevoel iets te missen of juist in een mailzee te belanden. Voor als je echt iets zoekt op Marktplaats vind ik RSS handig en voor het bijhouden van nationaalarchief.nl heb ik de officieuze RSS toegevoegd die Arnold me toestuurde. Het toevoegen van RSS feeds via Webvibes gaat overigens erg makkelijk! De komende weken zal ik eens nagaan of RSS mijn leven eenvoudiger gaat maken....

Voor de bibliotheekgebruikers leek het me handig als zij een RSS feed konden toevoegen van de bibliotheekaanwinsten 2.0 via Worldcat. Maar zo te zien is dat er niet. Jammer. Ik zocht bij het BHIC ook naar de mogelijkheid om geïnformeerd te worden zodra er een nieuw archief of boek aan de collectie toegevoegd is. Helaas is het daar ook niet mogelijk (als ik het tenminste goed gezien heb).

#Ding 2: web 2.0 ervaringen

2009-06-04T21:40:00.000+02:00

Mijn ervaringen met web 2.0 toepassingen bestonden tot nu toe uit het meekijken met manliefs verrichtingen op Flickr, Youtube, Last.fm en het meeluisteren naar zijn podcasts etc. Verder heb ik het NA op Flickr bijgehouden en web 2.0 ontwikkelingen bij bibliotheken gevolgd. Ik wist er voor mijn gevoel al redelijk wat van maar had nog niet zelf met met handen in de 2.0 modder gezeten. Nu eindelijk wel, gelukkig! Voor de bibliotheek vind ik vooral het door bezoekers laten verrijken van de catalogus interessant. Misschien weten bezoekers wel het inventarisnummer van de bron die uitgebreid in een boek aan bod komt of laten ze weten hoe zij het boek gebruikt hebben. Handige informatie voor andere gebruikers. Zoiets gaat komen met NA4all maar is al mogelijk in Worldcat waar onze titels ook in zichtbaar zijn. Het vak wordt steeds leuker zo!

#Ding 2: weblog inrichten

2009-06-04T21:28:00.000+02:00

Het werken met de weblogsoftware vond ik niet meteen heel makkelijk. Terwijl mijn collega naast me al vrolijk aan het plaatjes plaatsen was, was ik op zoek naar aanwijzingen om een foto te plaatsen. Uiteindelijk is dat en het plaatsen van links gelukt. Grappig om te doen. Een filmpje plaatsen is me helaas nog niet gelukt. Ik wilde gaandeweg van sjabloon wisselen maar dan blijkt de keuze enorm verminderd te zijn. Ook moet je even weten dat je voor het bewerken van je berichten naar het dashboard moet gaan en niet zoals ik steeds maar weer deed naar Aanpassen en dan bij je blogberichten op de bewerken-link klikken. Kortom, ik vind niet alles even intuitief. Maar goed, nu ik het eenmaal weet, gaat het best.

Even een bibliotheekfilmpje

2009-06-04T21:10:00.007+02:00

Eindelijk gelukt! Met dank aan Alberts aansporingen.
http://www.youtube.com/watch?v=gzbDdgWiaS0

2009-06-04T16:22:00.000+02:00

Dit bedoelde ik met 'Lekker!'

2009-05-26T15:57:00.000+02:00

Lekker!